MOWA (Museum of World Athletics), określana jako klejnot World Athletics Heritage, to wirtualne muzeum z fizycznymi wystawami objazdowymi. W miniony weekend gościło w Toruniu, o czym pisaliśmy wcześniej. Dziś publikujemy rozmowę z Chrisem Turnerem, dyrektorem World Athletics Heritage i kuratorem Museum of World Athletics. 

Skąd wziął się pomysł MOWA oraz idea i formuła takiego muzeum? Jaką w założeniu rolę MOWA pełni?

Jesienią 2016 przedstawiłem prezydentowi naszej federacji Sebastianowi Coe propozycję stworzenia programu dziedzictwa dla lekkiej atletyki, dyscypliny number one w letnich sportach olimpijskich. Z tej początkowej idei narodził się w styczniu 2018 departament dziedzictwa World Athletics.

World Athletics, czy też Międzynarodowe Stowarzyszenie Lekkoatletyki (IAAF), jak wówczas nazywała się międzynarodowa federacja lekkoatletyczna, dołączyła do tego typu inicjatyw bardzo późno. Większość innych dużych międzynarodowych federacji sportowych w ruchu olimpijskim – pływanie, gimnastyka, koszykówka, etc., a także sam Międzynarodowy Komitet Olimpijski – już dawno posiadały własne departamenty dziedzictwa lub projekty w rodzaju galerii sław czy muzeów.

Chris Turner, fot. Szymon Zdziebło/tarantoga dla UMWKP

World Athletics uruchomiła własną wirtualną galerię sław w 2012 roku, jednak inicjatywa ta została uwikłana w kontrowersje związane z kwestiami etycznymi, zwłaszcza dopingiem, i w 2015 roku zawieszona. Poza tym projektem nie istniał w tamtym czasie żaden program, nawet oficjalna nagroda, które celebrowałby bogatą historię lekkoatletyki oraz osiągnięcia jej bohaterów i bohaterek, którzy przez stulecie fascynowali publiczność transmisji sportowych i widzów na stadionach. Dla wielu szokujące było to, że World Athletics w tamtym czasie tak mało dbała o własną wspaniałą historię, że nawet nie przechowywała kompletu medali ze wszystkich edycji Mistrzostw Świata w Lekkiej Atletyce, które są trzecim największym wydarzeniem sportowym na planecie.

Sytuacja ta szybko się zmieniła wraz z utworzeniem departamentu dziedzictwa, który trzy miesiące po powstaniu publicznie zaprezentował Kolekcję Światowego Dziedzictwa Lekkoatletycznego, obecnie prezentowaną na wystawach MOWA. Misją tej kolekcji – pod hasłem „Docenić najlepsze, promować teraźniejsze i patrzeć w przyszłość” – było zachowanie strojów startowych, butów, trofeów, medali i sprzętu używanego przez kolejne pokolenia legend lekkoatletyki i wykorzystywanie ich jako inspirujących narzędzi do opowiadania naszej historii i skutecznego angażowania młodszych fanów.

Chris Turner, fot. Szymon Zdziebło/tarantoga dla UMWKP

Jednocześnie Sebastian Coe ustanowił nową nagrodę. Tablica Światowego Dziedzictwa Lekkoatletycznego to wyróżnienie konkretnych miejsc związanych z najważniejszymi elementami dziedzictwa lekkiej atletyki – inspirującymi karierami zawodników, trenerów i  działaczy, sukcesami, długą historią wielkich zawodów, znaczącymi obiektami lekkoatletycznymi (jak stadiony oczywiście), a nawet elementami kultury lekkoatletycznej – dziełami sztuki, książkami i czasopismami.

Obecnie ponad 100 takich tablic dziedzictwa znajduje się w znaczących miejscach publicznych wszystkich sześciu kontynentalnych obszarów World Athletics, przypominając kibicom i mediom o fascynującej historii i dziedzictwie lekkoatletyki.

Co jest w MOWA najcenniejsze – przedmioty, dokumenty, archiwum wideo? Coś zupełnie innego?

Najcenniejsze jest samo MOWA. To flagowy projekt departamentu dziedzictwa, który narodził się z covidu, z konieczności publicznego prezentowania kolekcji World Athletics Heritage w warunkach ogólnoświatowej pandemii.

Globalne lockdowny covidowe i niemal całkowite wstrzymanie międzynarodowych podróży w 2020 roku zawiesiły na pewien czas harmonogramy publicznych prezentacji kolekcji podczas wielkich wydarzeń sportowych, takich jak Mistrzostwa Świata czy Igrzyska Olimpijskie.

Wirtualna platforma MOWA – uruchomione w marcu 2021 pierwsze na świecie trójwymiarowe muzeum cyfrowe – ponownie umożliwiła prezentowanie kolekcji na całym świecie, tym razem w imponującej technologii 360 stopni w pięciu interaktywnych galeriach online, wszystko do bezpłatnego obejrzenia.

Natychmiast po powstaniu muzeum 3D najbardziej powszechny sport świata mógł prezentować swoją fascynującą historię odbiorcom na całym globie, wykorzystując jedną z najnowocześniejszych technologii. Historia lekkoatletyki weszła nagle do metawersum!

To połączenie historycznych obiektów, dokumentów, fotografii i materiałów wideo z tekstami opisowymi w języku angielskim, francuskim i hiszpańskim czyni 3D MOWA realistycznym i ciekawym. Każdy z tych elementów wzmacnia pozostałe i wszystkie są równie ważne w opowiadaniu światu historii lekkoatletyki.

Tablica z podziękowaniem dla Chrisa Turnera na wystawie MOWA w Toruniu, fot, Szymon Zdziebo/tarantoga dla UMWKP

Jak pan widzi przyszłość tego projektu?

Choć od 2022 roku MOWA ponownie prezentuje swoją kolekcję także w formie fizycznych wystaw na całym świecie – tylko w ostatnich dwunastu miesiącach podczas publicznych wydarzeń w Wielkiej Brytanii, Austrii, Japonii, USA i teraz w Polsce – ostateczną przyszłością tego klejnotu World Athletics Heritage Programme jest stałe fizyczne muzeum.

Najbardziej prawdopodobną lokalizacją MOWA jest obecnie Księstwo Monako, gdzie znajduje się siedziba federacji, a głowa państwa, JNW książę Albert II, jest honorowym prezydentem Międzynarodowej Fundacji Lekkoatletyki.

Chris Turner i marszałek Piotr Całbecki na wystawie MOWA w Toruniu, fot Szymon Zdziebło/tarantoga dla UMWKP

Jednak, ze względu na szybki rozwój kolekcji oraz wysoką wartość historyczną artefaktów, każda duża metropolia z silnymi tradycjami lekkoatletycznymi lub biegowymi byłaby godnym kandydatem na gospodarza.

W końcu które miasto nie chciałoby mieć u siebie rzeczy związanych z karierami takich bohaterów lekkoatletyki jak Jesse Owens czy Usain Bolt, Irena Szewińska czy Cathy Freeman, Sergey Bubka czy Mondo Duplantis, Fanny Blankers-Koen czy Shelly-Ann Fraser-Pryce – żeby wymienić tylko kilkoro spośród setek lekkoatletycznych legend reprezentowanych w kolekcji Museum of World Athletics.

(Artykuł przygotowany na podstawie materiałów Urzędu Marszałkowskiego)