Zamek w Świeciu to nie tylko zabytek, to nasza przyszłość. Czym jest nowy Masterplan?

Spis treści

• Co to jest Masterplan i dlaczego jest ważny?
• Jak zmieni się zamek i jego otoczenie?
• Głos z ratusza i świata kultury

Rewitalizacja pokrzyżackiej warowni wchodzi na zupełnie nowy poziom. Władze miasta zaprezentowały Masterplan – ambitną strategię, która zmienia myślenie o zamku. To już nie tylko „stare mury”, ale serce nowoczesnej przestrzeni łączącej kulturę, naturę i turystykę.

Obecnie prowadzona rewitalizacja Zamku Krzyżackiego w Świeciu, obejmująca również otaczający go teren, to zaledwie początek znacznie ambitniejszego przedsięwzięcia. Władze miasta patrzą na ten fragment przestrzeni z szerokiej perspektywy i zleciły przygotowanie masterplanu.

Za przygotowanie spójnej koncepcji rozwoju odpowiada pracownia architektoniczna APA Wojciechowski Architekci, przy udziale The Making, które pełniło rolę doradcy strategicznego. Ich analiza nie ograniczała się tylko do samego zamku, obejmuje również powiązania z miejskim rynkiem, panoramę Świecia, rozległą dolinę Wisły i obszar Natura 2000.

Co to jest Masterplan i dlaczego jest ważny?

Najprościej mówiąc, Masterplan to kompletna mapa. Zamiast planować drobne remonty z roku na rok, miasto stworzyło spójną wizję na dekady. 

— Zależało nam nie tylko na spojrzeniu całościowym, które porządkuje kierunki rozwoju i zwiększa wykonalność projektu, ale również na opracowaniu spójnej narracji, która będzie konsekwentnie prowadzić ten proces przez kolejne lata. W skali makro jest to przedsięwzięcie o dużym zasięgu – obejmujące nie tylko sam zamek, lecz cały obszar jego powiązań krajobrazowych i funkcjonalnych — mówi Krzysztof Kułakowski, burmistrz Świecia. — Dziś koncentrujemy się na rewitalizacji zamku oraz zagospodarowaniu terenów rekreacyjnych. Kolejne komponenty będą realizowane sukcesywnie. Taki podział sprawia, że projekt staje się realny operacyjnie i możliwy do finansowania z różnych programów publicznych, adekwatnie do zakresu poszczególnych działań — dodaje. 

Dokument ten pozwala miastu:

• realizować inwestycje etapami (zależnie od funduszy), zachowując spójność wizualną
• skuteczniej pozyskiwać dotacje zewnętrzne
• połączyć zamek z rynkiem miejskim i doliną Wisły w jeden organizm.

Jak zmieni się zamek i jego otoczenie?

1. Zamek jako centrum życia, a nie tylko eksponat

Historyczne mury mają swoje ograniczenia techniczne, dlatego Masterplan zakłada, że życie kulturalne „wyleje się” poza sam zamek. Warownia zostanie zaadaptowana na cele artystyczne, ale jej otoczenie stanie się nowoczesnym zapleczem dla wielkich wydarzeń, edukacji i rekreacji.

2. Natura jako główny atut (Natura 2000)

Otaczająca zamek przyroda nie jest już traktowana jako przeszkoda dla inwestycji, ale jako jej fundament. Architekci z renomowanej pracowni APA Wojciechowski zaplanowali przestrzeń tak, by chroniony krajobraz doliny Wisły był naturalną ramą dla zamku. To miejsce ma być oazą spokoju i zieleni, zintegrowaną z historyczną architekturą.

3. Nowe połączenia z miastem

Plan kładzie duży nacisk na tzw. osie widokowe i komunikację. Zamek ma być lepiej skomunikowany z rynkiem w Świeciu. Chodzi o to, by spacer z centrum pod wieżę zamkową był intuicyjny i atrakcyjny wizualnie.

Projekt jest podzielony na mniejsze części. Obecnie trwa rewitalizacja samej warowni oraz zagospodarowanie terenów rekreacyjnych. Kolejne elementy będą powstawać sukcesywnie, tworząc docelowo unikalną markę Świecia na turystycznej mapie Polski.

Głos z ratusza i świata kultury

Dyrektor Centrum Kultury, Monika Tom, zaznacza, że dzięki współpracy z najlepszymi architektami i strategami, miasto zyskało trwały fundament, który gwarantuje, że ambitne wizje nie rozminą się z rzeczywistością.

— Zależało nam, aby koncepcję przygotowały zespoły z doświadczeniem w projektach o dużej skali i odpowiedzialności. Dlatego zaprosiliśmy APA Wojciechowski Architekci, z doświadczeniem w projektach o złożonej strukturze miejskiej i rewitalizacjach oraz The Making, która odpowiadała za spójność koncepcji i przełożenie celów rozwojowych miasta na strukturę masterplanu — podkreśla Monika Tom, dyrektor Centrum Kultury w Świeciu.

Warto dodać, że APA Wojciechowski Architekci istnieje od ponad 30 lat, a do ich najsłynniejszych realizacji należą Elektrownia Powiśle, Skyliner, White Gardens Office Center w Moskwie czy UNIT.City w Kijowie.

Burmistrz Krzysztof Kułakowski podkreśla, że zamek ma przestać być „reliktem przeszłości”, a stać się „obszarem przyszłości”. 

Traktujemy działania kulturalne jako element integrujący rozwój miasta – społeczny, środowiskowy i gospodarczy — zauważa burmistrz Kułakowski.

Masterplan traktuje obszar zamkowy jako system, który spaja dziedzictwo, krajobraz, edukację i turystykę w jedną, konsekwentną wizję rozwoju.

— Efektem pracy jest strategia porządkująca kierunki inwestycyjne, określająca mapę działań i wyznaczająca ramy programowe dla oferty kulturalno-edukacyjnej — Jak dodaje Michał Grocki, założyciel The Making.

Wizualizacje architektoniczne: Bartosz Trocha.

Fotografie: Juliusz Sokołowski